Tunga

Frá Glúmsstöðum liggur leið út með vatninu neðan undir Tunguhorni. Þegar út fyrir Tunguhorn kemur, breikkar undirlendið mjög, og taka við víðáttumiklar engjar. Þar verður eins konar bugur fiallgarðinn milli Nónfells að sunnan og Kónga að norðan. Inni í þessum bug stóð bærinn Tunga. Upp af honum er Tungudalur, og er farið upp úr honum á fjallgarðinn milli Rekavíkur bak Látur og Fijóts. Frá Tungu að vatninu er mikið undirlendi, en blautt mjög nema næst fjöllum. Virðist þar gott land og grasgefið, en heyskapur á engjum hefur verið erfiður vegna bleytu.

Tungu er fyrst getið 1458 í jarðaskrá Vatnsfjarðar-Kristínar. Eftir það fylgir hún öörum Fljótsjörðum (sjá Atlastaði) og verður konungsgóss. 12. september 1894 keypti þáverandi ábúandi, Marías Benónýsson, hana af landssjóði fyrir 300 kr. Fékk Marías lán til kaupanna hjá Betúel Betúelssyni í Höfn. Hann gat ekki staðið i skilum við Betúel, svo að hann varð að selja honum jörðina, eða láta hana upp í skuldina. Afsalsbréf til Betúels er dagsett 31. júlí 1897 og kaupverð skráð 350 kr.

Dýrleiki og afgjald.

Årið 1458 var Tunga skráð 8 hndr. að dýrleika og er ekki kúgildi með. 1541 var hún enn skráð 8 hndr., en þá fylgdu henni 2 kúgildi, og landskuld var 10 aurar. Árið 1570 hefur ekkert kúgildi fylgt Tungu, landskuld 10 aurar. Í jarðaskrá 1681 stendur:

Tunga, leiguliði Þorsteinn, landskuld 30 álnir, flotnaði upp í vetur.

162 er sagt, að Porsteinn hafi „flotnað upp“ vegna harðinda, bó hefur verið greitt hans vegna 1 fjórðungur. Í manntali 1703 er jörðin aðeins talin 5 hndr., og hélzt það mat til 1849, að því er bezt verður séð. Jarðabók 1710 segir svo:

Landskuld ix álnir eður nokkuð minna seinast bygt var. Betlaðist með fiski eður landaurum eftir því sem ábúandi gat úti Landskuld Ix álnir eður nokkuð minna seinast bygt var. Betali en ekki fleiri so menn viti. Leiga betalaðist i fiski eður land- látið af hvörju fyrir sig, en fiskur var þó áskilinn. Leigukúgildi i en ekki fleiri so menn viti. Leiga betalaðist í fiski eður landaurum ásamt landskuld. Kvaðir öngvar.

Árið 1788 hefur Tunga verið metin 18 rd. og landskuld 54 sk. Við nýtt jarðamat 1849 var hvert fornt hundrað metið 20 rd. og jöre. in því alis 120 rd. Hálft kúgildi var áætlað með henni. Við fasteigna. mat 1942 var land metið 1700 kr., hús 900 kr., samtals 2600 k

Landkostir

Jaröabók 1710:

Fóörast kunni i kýr, vi ær og ekki meira. Torfrista og stúnga næg. Reiðíngsrista næg. Móskurður til eldiviðar lakur. Viðirrif lítið til styrks með heyjum. Silúngsveiði góð í Fljótinu (sem er eitt stöðuvatn upp í dalnum fyrir ofan sjóinn) brúkaðist meðan bygt var vetur og sumar. Grasatekja, hvannatekja og rótagröftur af nægð. Rekavon í meðallagi og brúkaði ábúandi rekann til búsnauðsynja og húsabyggíngar. Hvað sem meira var nýtti umboõsmaður og þeir staðir, sem þángað eiga ítök. Enginu grandar sandfok og lækir með skriðum úr brattlendi. Hætt er kvikfje fyrir ám og lækjum og so fyrir ógöngum í björgum og klettum. Kirkjuvegur stórlegana torsóktur og hættulega víða bæði yfir Hyrníngsgötu, Hvarfnúp og Ósana og Fljótsheiði og komst hjeðan fólk sjaldan til kirkju. Hreppamannaflutníngur sem áður segir um Rekavik. Hætt er húsum og heyjum fyrir stórviðrum. Heimræðї er hjer vor og sumar begar vel viörar, en þess á milli er hjer ófær lendíng fyrir brimi hvað lítið sem að amar.

Umsögn Olavíusar er áður tilfærð (sjá Atlastaði). Sr. Jón Eyjóltsson segir í sóknarlýsingu 1847:

Tún vott, engi mikið, gott og burrt. Heybandsvegur ågætur. Skammt til fiskjar, en ógæftasamt vegna brima. Mótak er þar. Útigangur í minna meðallagi. Ær mjólka þar furðu mikið, mest rúmar 5 merkur í mál.

Finkennilegt er, að sr. Jón segir engi vera þurrt. Hlýtur hann aб eiga við valllendi meðfram fjallinu, en það er lítið hjá votengi nær vatninu, sem hefur þå alls ekki verið nytjað. Rök matsmanna frá 1849 fyrir lækkun Tungu úr meðallagi eru pessi:

Túnleysi, illt til þerrivallar, illa i sveit komið.

Því er eins farið með Tungu og Atlastaði, að þar togast á miklir landkostir og margs konar erfiðleikar. Samgönguleysi hefur verið enn tilfinnanlegra en á Atlastöðum, því að lending hefur verið verri og oftar ófær með öllu.

Ábúð og afkoma.

Ekki verður annað séð en Tunga hafi verið byggð á 15du og 16du äld, meðan deilur stóðu um hana ásamt fleiri jörðum. Þess er áður getiő, að Þorsteinn bóndi flosnaði þaðan upp árið 1681. 1703 hefur jöröin verið byggð og 7 manns átt þar heima. 1 jarðabók 1710 stendur:

Hefur í eyði legið næstu 4 ár.

Hún byggðist þó 1746, en var komin í eyði aftur 1753. Síðan finnast ekki merki byggðar fyrr en 1787 á elztu búnaðarskýrslu, nema hvað Olavíus segir, að hún hafi lagzt í eyði 1763. Siðan er hennar alltaf getið á tiltækum búnaðarskýrslum nema árið 1805. Jörðin lagoist í eyði 1945.

Bústofn:

Ar Bændur fbúar Nautgripir Sauofé Hross 1. 1787: 1 7 3 32 1 illi er hjer 1790: 1 9 3 26 1 1795: 1 5 3 15 1 1810: 1 7 2 16 - 1815: 2 7 20 1 1821: 2 10 3 8 1 1825: 1 7 2 14 1 1831: 1 7 2 2 1 1835: 1 7 2 3 1 Ar 10 1 Hross 1 1841: 11 2 23 1 2 1847: 10 2 28 1 1 1850: 16 2 2 27 2 1855: 15 1 3 22 2 2 1860: 7 7 1 2 1 1865: 7 6 1 1 1870: 11 2 8 1 1 1874: 7 3 24 1 1 1880: 2 7 30 1 2 1885: 8 2 20 1 1 1890: 9 3 24 1 2 1895: 8 3 23 2 2 1900: 10 2 20 2 2 1905: 4 1 26 2 2 1910: 8 1 17 - 1 1914: 2 50 1942 (meðalt. 5 ára). 2

Túnstærð og heyfengur:

Tún Ár dagsláttur 3 1885: 3 1890: 4 1895: 1900: 4 1905: 4 1942 (meðalt. 5 ára): Taбa hestar Üthey hestar 5 80 6 80 10 200 30 160 15 180 28 190

Skipa- og bátaeign:

Tein- og Sex- og Minni Ár áttæringar fjögramannaför bátar 1 1787-1810: - 1 1821: 1 1831-1847: - - 1850-1855: 1880: 1895 og 1905: Fiskafli: Ar Stórf. Smáf. 1897: 300 500 1899: 200 400 128 1 - 1 1 1 Ýsa Aörar fiskt. 260 30

Frekari heimildir um afkomu i Tungu verõa ekki raktar. Skýrslurnar hér að framan sýna, að þar mátti hafa laglegt bú og sjávarhafi að jafnaði ekki komizt illa af, þótt haröbýl sé jörőin og hafi afli gat orðið sæmilegur. Allt sýnist benda til þess, að Tungubændur reynt til hins ýtrasta á þrek og þrautseigju. Hýsing Tungu hefur verið með svipuðum hætti og áður er getio um Atlastaði og Glúmsstaði. Timburhús mun þar aldrei hafa verio, bar var torfbær 1942, og nú eru rústir hans að mestu vallgrónar.

Ábúendur

Eiríkur Guðmundsson

Eiríkur Guðmundsson. Fæddur um 1653. Dánarár ókunnugt.

Kona hans var Valgerður Gissurardóttir, fædd um 1651.

Börn: Árni Eiríksson bóndi á Læk. Járngerður Eiríksdóttir, fædd um 1678, var ógift 1703, en átti son Eirík Guðmundsson, fæddur 1699. Anna Eiríksdóttir fædd um 1680.

Eiríkur Guðmundsson bjó í Hlöðuvík 1680, en var bóndi í Tungu 1703. Eftir það er ekkert um hann vitað.

Guðmundur Tómasson

Guðmundur Tómasson. Fæddur um 1671. Dánarár ókunnugt. Hann var húsmaður í Tungu 1703. Ókvæntur.

Bjarni Jónsson

Bjarni Jónsson hefur að öllum líkindum búið í Tungu 1746-1750.

Kona hans var Elín Þórarinsdóttir. Hún bjó ekkja á Sléttu 1753.

Ólafur Einarsson

Ólafur Einarsson, Látrum

Einar Einarsson

Einar Einarsson, Læk

Tómas Jónsson

Tómas Jónsson. Fæddur um 1740. Var á lífi 1801.

Hann hefur líklega verið sonur Jón Jósefssonar hreppstjóra í Þverdal.

Kona: Sigríður Halldórsdóttir, fædd 1742.

Barn: Hildur Tómasdóttir, kona Halldórs Guðmundssonar í Tungu og í Þverdal.

Tómas mun hafa búið í Tungu frá því um 1770 til æviloka. Hann var hreppstjóri á árunum 1780-1786, svo vitað sé.

Davíð Jónsson

Davíð Jónsson, Stakkadal

Halldór Guðmundsson

Halldór Guðmundsson. Fæddur um 1784. Dáinn 15. október 1855.

Hann var sonur Guðmundar Halldórssonar í Þverdal.

Kona 1: Hildur, fædd 1782, dáin 28. janúar 1826, Tómasdóttir, Jónssonar í Tungu.

Börn: Hafliði Halldórsson, kvæntist ekki, var alltaf í vinnumennsku. Guðmundur Halldórsson bóndi í Tungu. Marsibil Halldórsdóttir, kona Þorsteins Mikaelssonar í Efri Miðvík. Karvel Halldórsson bóndi í Skáladal. Ásgeir Halldórsson bóndi á Glúmsstöðum. Kristján Halldórsson bóndi í Tungu og Skáladal.

Kona 2: 7. ágúst 1831, Guðríður, fædd 1788, dáin 12. júní 1844, Ásmundsdóttir.

Börn: Jón Halldórsson, Engilráð Halldórsdóttir.

Halldór bjó í Tungu 1799-1802. Var í Rekavík bak Látur 1802-1803. Bóndi í Þverdal 1805-1821. Bóndi í Tungu 1821-1844. Mun þó líkelga hafa búið eitt eða tvö ár á Glúmsstöðum á þessu árabili. Síðustu árin var hann húsmaður í Tungu og þar andaðist hann. Halldór var fátækur, en í munnmælum sagður allhraustur maður.

Jósef Hermannsson

Jósef Hermannsson, Stakkadal

Jón Jónsson

Jón Jónsson. (Jón Bóndi). Fæddur um 1778. Dáinn 15. september 1839.

Foreldrar: Jón Þorleifsson bóndi á Norðureyri í Súgandafirði og kona hans Guðrún Jónsdóttir.

Kona: Ragnhildur, fædd 1783, dáin 15. júlí 1843, Jónsdóttir, Þorkelssonar bónda í Hlöðuvík, síðar á Atlastöðum.

Börn: Guðrún Jónsdóttir, átti Ísleif Ísleifsson bónda á Hesteyri. Þorkell Jónsson bóndi á Hesteyri.

Jón Jónsson bjó á Látur 1805. Bóndi í Tungu 1810. Hann mun hafa flutzt að Hesteyri 1812. Bóndi á Sléttu, en fluttist aftur að Hesteyri og bjó þar síðan. Hann var kallaður „Jón Bóndi“, mun hafa verið góður sigmaður. Eitt festarhald á Hælavíkurbjargi var við hann kennt og kallað „bóndasig“.

Einar Einarsson

Einar Einarsson, Þverdal

Guðmundur Halldórsson

Guðmundur Halldórsson. Fæddur 5. júlí 1806. Dáinn 16. júní 1862.

Foreldrar: Halldór Guðmundsson bóndi í Þverdal og fyrri kona hans Hildur Tómasdóttir.

Kona 1: 9. ágúst 1835, Sólbjört, fædd 1811, dáin 25. maí 1841, Ásmundsdóttir, Árnasonar á Sæbóli.

Börn: Guðmundur Guðmundsson, fæddur 1837, dáinn 13. maí 1902. Var húsmaður á Breiðabóli, Skálavík 1890. Ráðskona hans var Kristín Björnsdóttir úr Laugardal í Djúpi. Sonur þeirra var Eyjólfur GUðmundsson. Hildur Guðmundsdóttir, giftist ekki.

Sonur Sólbjartar, áður en hún giftist, með Einari Sigurðssyni bónda á Horni, Guðmundur Einarsson húsmaður á Horni.

Kona 2: 3. nóvember 1844, Guðrún, fædd 1807, dáin 14. september 1855, Ólafsdóttir.

Börn: Jóhanna Guðmundsdóttir dó ung. Sólbjört Guðmundsdóttir, Tungu, dáin 17. janúar 1921, giftist ekki.

Guðmundur Halldórsson bjó í Tungu 1835-1850 eða lengur, var hættur búskap 1855 og eftir það vinnumaður. Hann andaðist á Látrum.

Kristján Halldórsson

Kristján Halldórsson, Tungu

Jósteinn Jónsson

Jósteinn Jónsson. Fæddur 6. október 1815. Dáinn 17. júní 1876.

Um foreldra Jósteins er ekki vitað, og hvílir nokkur dul yfir uppruna hans. Hann fæddist á Hesteyri og Árni Halldórsson á Látrum tók hann í fóstur á fyrsta ári, hvort sem hann hefur átt einhverjar skyldur gagnvart barninu eða ekki. Við fermingu er ekkert sagt um foreldra hans, en fram tekið, að hann hafi alizt upp hjá Árna á Látrum.

Kona: 15. sept. 1844, Hildur Ólafsdóttir, ekkja Hjálmars Jónssonar í Kjaransvík. Börn: Guðni Jósteinsson bóndi á Atlastöðum. Herdís Jósteinsdóttir, fædd 16. febrúar 1853, dáin 21. október 1921, fór ung til Bolungarvíkur og átti heima vestra eftir það, giftist ekki, en mun hafa verið ráðskona um skeið.

Jósteinn var bóndi í Kjaransvík 1844-1852. Bóndi í Tungu 1853-1873 og síðar húsmaður til dánardags. „Greindur, hegðun ýmisleg“

Guðni Jósteinsson

Guðni Jósteinsson, Atlastöðum

Salmann Jónsson

Salmann Jónsson. F. 13. marz 1812. D. 2. júlí 1862.

Foreldrar: Jón Snorrason bóndi á Hesteyri, síðast bóndi í Rekavík bak Höfn, og kona hans Silfá Sigurðardóttir.

Kona: 27. okt. 1839, Valdís, f. 1802, d. 26. maí 1888, Jósefsdótti, Jósefssonar í Bolungarvík á Ströndum.

Börn: Svíalín Salmansdóttir, átti Friðrik Steinsson frá Álfsstöðum. Þau bjuggu í Grunnavík.

Salmann var húsmaður í Hlöðuvík 1840, bóndi í Kjaransvík 1850-55. Bóndi í Tungu 1855-60. Húsmaður í Rekavík bak Höfn, þegar hann lézt. „Ekki ógreindur, en sérvitur“.

Betúel Jónsson

Betúel Jónsson, Tungu

Marías Benónýsson

Marías Benónýnsson, Tungu

Jósef Sigurðsson

Jósef Sigurðsson, Tungu

Snorri Einarsson

Snorri Einarsson. F. í sept. 1837. D. 23. janúar 1915.

Foreldrar: Einar Sigurðsson bóndi á Stað í Grunnavík, síðar á Horni, og kona hans Guðfinna Sigmundsdóttir.

Kona 1: 15. sept. 1867, Sigurborg, f. 17. janúar 1831, d. 24. des. 1867, Stígsdóttir, Jónssonar bónda á Sútarabúðum.

Barn: Jakob Snorrason bóndi í Tungu og húsmaður á Sæbóli.

Kona 2: 28. sept. 1870, Salbjörg, f. 2. ágúst 1836, d. 1. apríl 1880, Jóhannesdóttir, Jónssonar bónda í Kvíum.

Barn: Jóel Snorrason, Látrum húsmaður á Látrum.

Snorri var húsmaður í Höfn 1867-73. Húsmaður í Hlöðuvík 1873-75. Húsmaður og bóndi í Höfn 1875-98. Bóndi í Hælavík 1898-99. Bóndi Tungu 1899-1913. Fluttist þá að Látrum og átti þar heima síðustu tvö árin.

Guðjón Kristjánsson

Guðjón Kristjánsson, Tungu

Jakob Snorrason

Jakob Snorrason, Sæból

Benedikt Árnason

Benedikt Árnason, Tungu

Friðrik Geirmundsson

Friðrik Geirmundsson, Látrum

Betúel Jón Friðriksson

Betúel Jón Friðriksson]. Fæddur 8. nóvember 1877. Dáinn 31. október 13.

Hann var sonur Friðriks Sigurgarðssonar á Faxastöðum í Grunnavík.

Kona: Friðrika Jónsdóttir, fædd 25. desember 1864.

Barn: Betúel Betúelsson, fæddur 17. september 1905, kvæntist ekki.

Betúel bjó á Steinólfsstöðum, en fluttist til Tungu og bjó þar 1919-1921. Hann fluttist þá aftur til Grunnavíkur. Var síðast búsettur á Ísafirði og andaðist þar.

Hans Elías Bjarnason

Hans Elías Bjarnason. Fæddur 27. september 1897. Sonur Bjarna Gíslasonar og Kristjönu Jónsdóttur á Látrum, var búsettur í Tungu 1926-1937, en fluttist þaðan til Grunnavíkur og var þar búsettur í mörg ár.

Sölvi Andrésson

Sölvi Andrésson, Sléttu

Ólafur Friðbjarnarson

Ólafur Friðbjarnarson, Látrum

Hermann Vernharður Jósefsson

Hermann Vernhaður Jósefsson. Fæddur 12. ágúst 1906.

Foreldrar: Jósef Hermannsson bóndi á Atlastöðum og kona hans Margrét Guðnadóttir.

Kona: 27. nóvember 1929, Þórunn María, fædd 4. júní 1905, Friðriksdóttir, Finnbogasonar í Efri Miðvík.

Börn: Þórunn Friðrika Vernharðsdóttir, fædd 25. janúar 1931, kona Antons Ólasonar sjómanns í Hnífsdal. Herborg Vernharðsdóttir fæddd 29. janúar 1932, kona Ingólfs Eggertssonar skipasmiðs og rafvirkja á Ísafirði. Bára Freyja Ragna Vernharðsdóttir, fædd 2. september 1934, kona Hjörvars Björgvinssonar verkstjóra í Reykjavík. Sigrún Vernharðsdóttir, fædd 29. júní 1940, kona Guðna Ásmundssonar húsasmíðameistara í Hnífsdal. Jósef Hermann Vernharðsson, fæddur 24. marz 1942, rafvirki í Hnífsdal kvæntur Hrafnhildi Samúelsdóttur.

Dóttir Maríu Friðriksdóttur, áður en hún giftist, Helga Hansdóttir, fædd 4. september 1926, kona Hólmgeirs Magnússonar sjómanns á Ísafirði.

Vernharður Jósefsson var bóndi í Tungu 1935-45. Bóndi á Atlastöðum 1945-46. Hann fluttist til Hnífsdal 1946. Vernharður var síðasti ábúandi í Tungu.